W 1950 roku w październiku na bazie Dywizjonu Artylerii Kolejowej Marynarki Wojennej powstaje pierwsza
jednostka kolejowa w Wojsku
Polskim - 5 batalion wojsk kolejowych w Darłowie. Pierwszym dowódcą batalionu zostaje mjr. Konstanty Świrski,
następnie ppłk. Józef Markiewicz a po nim kpt. Jerzy Łysak.
Zadaniem batalionu było szkolenie kadry dowódczej i żołnierzy do nowego rodzaju broni którym były wojska kolejowe.
W celu sprawdzenia teoretycznego szkolenia w praktyce, batalion wyjeżdża na ćwiczenia do Ustianowej-Olszaniczy gdzie bierze
udział w odbudowie obiektów linii kolejowej.
W następnych latach batalion odbywa praktykę letnią w miejscowościach: Braniewo, Mordy, Skandawa i Nurzec.
W 1955 r. na skutek reorganizacji wojsk kolejowych, zostaje rozformowany, część kadry i żołnierzy zostaje przeniesiona
do 3 batalionu w Przemyślu i 7 batalionu we Wrześni, które zostały jednocześnie utworzone z zalążków 5 batalionu w 1951 r.
Pierwszym dowódcą 7 batalionu był mjr Eugeniusz Majer, następnie ppłk. Włodzimierz Godek,
kpt. Marian Gembora. Batalion w okresie swego istnienia osiągał duże sukcesy w kształtowaniu wysokiej dyscypliny, w pracy
ideowo-wychowawczej, kulturalnej i sportowej oraz w pracy na rzecz gospodarki narodowej przy odbudowie i budowie obiektów kolejowych.
Do ważniejszych miejscowości gdzie batalion odbywał praktyczne szkolenie należy zaliczyć:
Mordy - Nurzec - Skandawa - Śrem - Waliły - Cisna. W sierpniu 1957 r. na podstawie Uchwały Rady Ministrów."
O zmniejszeniu Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" - batalion zostaje rozformowany.
Część kadry i żołnierzy zostaje przeniesiona do 3 batalionu wojsk kolejowych w Przemyślu.
Historia 3 batalionu podobna jest do poprzedniej. Powstał on również w sierpniu 1951 r. w Pikulicach koło Przemyśla.
Pierwszym dowódcą batalionu zostaje ppłk Konstanty Swirski, następni to: mjr Tomasz Jaworsji, por. Tadeusz Jankowski, kpt. Jerzy Łysak.
Batalion w okresie swego istnienia kilkakrotnie zmieniał miejsce postoju: w 1955 r. z Pikulic przeniesiony zostaje do
Bakończyc koło Przemyśla, a następnie w 1957 r. na Zadanie w Przemyślu. Batalion wykonywał wiele zadań dla potrzeb gospodarki
narodowej, gdzie na placach ćwiczeń szkoliła i doskonaliła się kadra dowódcza - stany osobowe żołnierzy oraz duże ilości
żołnierzy rezerwy powoływanych na krótkoterminowe przeszkolenia.
Miejscowości w których batalion wykonywał zadania szkoleniowo-produkcyjne to:
Ustrzyki Dolne - Zagórze - Medyka - Bezwola - Szczakowa - Kraków. Ogromny pionierski wkład sił w budowę kolejki wąskotorowej to
jedno z ważniejszych zadań produkcyjnych batalionu na trasie Cisna - Przysłup - Wetlina, która przyczyniła się do ożywienia
południowego regionu Polski - Bieszczad.
Na skutek reorganizacji jednostek kolejowych batalion zostaje rozformowany a na jego bazie zgodnie z rozkazem Ministra Obrony
Narodowej nr 031 z dnia 19.04.1957 r. zostaje utworzona nowa jednostka 2 pułk kolejowy, który w swej działalności
szkoleniowo-wychowawczej przystąpił do realizowania tradycji swoich poprzedników. Żywimy głęboki szacunek do tych, którzy w
pierwszych jednostkach wojsk kolejowych swą twórczą pracą przyczynili się do ich rozwoju, do szkolenia i wychowania nowych
kadr, do usprawnienia procesu organizacyjnego i tworzenia nowej myśli technicznej.
Pierwszym dowódcą 2 pułku kolejowego został mjr Kazimierz Wawrzynów.
W 1960 r. pułk został przeniesiony z Przemyśla do Inowrocławia, gdzie w 1961 r. w uznaniu zasług, Uchwałą Rady Państwa z 19 lipca
nadano mu sztandar wojskowy ufundowany przez społeczeństwo Inowrocławia, który został wręczony 12 października 1961 r.
dowódcy pułku mjr. Jerzemu Łysakowi. Sztandar wręczył gen. bryg. Józef Kamiński - Zastępca Dowódcy POW d/s Liniowych.
Szczególny wysiłek w pierwszych latach pułku zostaje skierowany na zintegrowanie nowo powstałych pododdziałów, skonsolidowanie
kadry i żołnierzy, usprawnienie procesów szkolenia, dowodzenia. Nowy system organizacji batalionowej wymagał sprawniejszej formy
dowodzenia pododdziałami.
Głównym zadaniem pułku w procesie szkolenia praktycznego była dalsza budowa kolejki wąskotorowej w Bieszczadach jako priorytetowej
budowy mającej decydujące znaczenie w zagospodarowaniu tego zaniedbanego regionu naszego kraju. Realizacja tego zadania była
szczególnie trudna z powodu braku dróg dojazdowych, braku zaopatrzenia materiałowego i żywnościowego, braku ciężkiego sprzętu do
robót ziemnych, konieczność budowy dużej ilości przepustów, małe doświadczenie kadry - lecz zadanie postawione przed pułkiem
zostało wykonane.
Lata następne to dalsze doskonalenie umiejętności w procesie praktycznego szkolenia wojsk, doskonalenia dowodzenia, dalsza
konsolidacja pododdziałów, dowództw batalionów i samodzielnych kompanii.
Szeroki program modernizacji i rozbudowy sieci komunikacyjnej kraju mający bezpośredni wpływ na sprawne funkcjonowanie i dalszy
dynamiczny rozwój całej gospodarki narodowej spowodował konieczność uruchomienia wszystkich możliwości sił i środków do jego
realizacji. Dlatego w pułku prowadzi się praktyczne szkolenie żołnierzy przy wykonywaniu konkretnych obiektów komunikacyjnych.
System ten w pełni pozwala łączyć cele szkoleniowe z realizacją potrzebnych inwestycji dla gospodarki narodowej. Główny wysiłek
jest skierowany na praktyczne podnoszenie umiejętności żołnierzy. W ramach tego szkolenia żołnierze pułku budują i elektryfikują
linie kolejowe, modernizują stacje i węzły kolejowe, przeprowadzają kapitalne remonty szlaków komunikacyjnych, budują mosty,
wiadukty i przepusty. Przynosi to wojsku i całej gospodarce narodowej poważne korzyści w postaci nowych obiektów kolejowych.
Zamiast wykonywać tego rodzaju szkolenie w garnizonie co wymagałoby dodatkowego zaopatrzenia materiałowo-technicznego,
wykonuje się je z materiałów dostarczonych przez przedsiębiorstwa w miejscach gdzie są społecznie użyteczne. W procesie szkolenia
praktycznego żołnierze specjaliści kolejowi tworzą nowe wartości materialne niezbędne dla gospodarki narodowej i wojska.
W codziennym szkoleniu praktycznym żołnierze pułku nie ominęli żadnej większej budowy wznoszonej w naszym kraju. W pierwszych
latach istnienia pułku w ramach praktyki szkoleniowej wykonują roboty kolejowe związane z modernizacją i elektryfikacją linii
kolejowych Zagłębia Śląskiego w takich miejscowościach jak:
Trzebinia - modernizacja stacji kolejowej z przystosowaniem do elektryfikacji linii kolejowej Kraków - Katowice;
modernizacja, remont kapitalny i elektryfikacja linii kolejowej Tarnowskie Góry - Łabędy - Gliwice - Krapkowice - Łazy i Kędzierzyn;
rozbudowa wielkiej stacji rozrządowej e Czarnolesiu;
modernizacja i elektryfikacja międzynarodowej linii komunikacyjnej Warszawa - Praga na szlakach Czechowice - Bielsko Biała - Zebrzydowice;
współudział w budowie mostów wysokowodnych z przedsiębiorstwami cywilnymi i innymi jednostkami wojskowymi w 1959 r. np. budowa mostu na kanale Parnickim w Szczecinie;
w 1961 r. budowa mostu kolejowego na Bugu w Rybienku koło Wyszkowa;
budowa mostu kolejowego w Małkinii;
w 1960 r. budowa mostu drewnianego w Nagojowie dla potrzeb zagłębia siarkowego;
w 1972 r. słynna operacja "Nogat" w Malborku - budowa mostu kolejowego - objazdowego z estakady RM-500 i kraty L-30 dla potrzeb
kolejnictwa, który został wykonany w ciągu 77 dni roboczych, zamiast półtora roku planowanego przez instytucje cywilne;
na przełomie 1969/1970 r. pułk budował w ciężkich warunkach zimowych estakadę do przeładunku węgla w Świnoujściu dla potrzeb
Świnoportu I i II, której budowy nie podjęło się żadne przedsiębiorstwo cywilne ze względu na bardzo trudne i skomplikowane warunki
budowlane oraz krótki termin wykonania wynoszący zaledwie 4 miesiące.
Żołnierze pułku szkoląc się wnosili konkretny wkład w rozwój naszej Ojczyzny swą obecnością i wzorową pracą na wielu czołowych
budowach naszego kraju:
Petrochemia Płock - budowa przepustów i torów kolejowych oraz modernizacja linii kolejowej Toruń - Skępe - Płońsk;
Gdańsk - Westerplatte - Port Północny, budowa linii kolejowej do nowego portu;
Grzybów - Włoszczawa - Machów, bardzo pilna budowa linii kolejowej dla potrzeb zagłębia siarkowego, gdyż tylko tą drogą istniała szansa wyekspediowania polskiej siarki;
elektrociepłownia Siekierki - Żerań, budowa kanału wodnego;
Rembertów - Grzybowik - Tłuszcz - Mińsk Mazowiecki, budowa obwodnicy objazdowej potrzebnej dla odciążenia węzła warszawskiego;
cementownia "Kujawy";
Dworzec Centralny w Warszawie;
trasa szybkiego ruchu E-16.
Na szczególne wyróżnienie zasługuje ogromny wysiłek żołnierzy ze zgrupowań polowych; Herby Nowe, Chociw Łaski, Inowrocław - włożony w modernizację i elektryfikację magistrali węglowej Śląsk - Porty z jej pomocniczymi liniami budowanymi przez zgrupowanie polowe Gniezno - Damasławek.
Tylko bardzo dobra organizacja, wysoka wydajność produkcyjna i pełne zaangażowanie kadry, żołnierzy zgrupowań polowych w Ścinawie, Zielonej Górze, Kostrzyniu, Godkowie i Świnoujściu pozwoliły na bardzo szybką i terminową modernizację Nadodrzańskiej Magistrali Węglowej.
Nieśmiałe w latach 1951-1958 poczynania w budowie obiektów komunikacyjnych w miarę zdobywania doświadczenia przerodziły się w działania bardziej planowe i skomplikowane.
Przykładem tej nowoczesności może być współudział naszego pułku w operacji znanej całemu krajowi pod kryptonimem "Przerzut I" - gdzie w Zagłębiu Konińskim dokonano śmiałej akcji przetransportowania koparki o wadze 350 ton drogą wodną, co przyniosło krajowi ogromne oszczędności w postaci wyłączenia koparki z produkcji tylko na 21 dni a nie jak projektowano przez przedsiębiorstwa cywilne na 267 dni. Obniżono koszty samego transportu o 1,7 mln złotych, a wcześniejsze włączenie koparki do produkcji przyczyniło się do zwiększenia ilości wydobycia węgla o wartości ponad 100 mln złotych.
Jeszcze śmielsze przedsięwzięcie zostało zrealizowane pod kryptonimem "Przerzut II" - w Tarnobrzeskim Zagłębiu Siarkowym dokonano przetransportowania koparki o wadze 1350 ton przez Wisłę - stało się to niewątpliwym sukcesem polskiej myśli technicznej, bowiem literatura światowa nie zanotowała jeszcze rozwiązań umożliwiających transport po moście przez przeszkodę wodną tak dużego ciężaru, a także okazję do zademonstrowania wiedzy technicznej oraz sprawności kadry i żołnierzy również naszego pułku
