" ... Narodzie czas nie ufać w żadne zaręczenia

w Tobie samym jest zakład

zguby lub zbawienia".

"Do Narodu" Jakub Jasiński

Jakub Jasiński urodził się 24 lipca 1759 r. w Węglewie k. Pyzdr (wielkopol- skie). W domu rodzinnym odebrał staranne wykształcenie podstawowe.
8 października 1773r. został przyjęty do Szkoły Rycerskiej w Warszawie.
Po sześciu latach otrzymał rangę gefrejtera w pierwszej brygadzie.

W 1783r. w stopniu podbrygadiera 4 brygady, został zaliczony do oficerów szkoły. Po odejściu ze szkoły prowadził działalność pedagogiczną i literacką.
Na początku 1789 r. król Stanisław August powierzył m.in. Jasińskiemu, będą- cemu już w stopniu podpułkownika, organizację korpusu inżynierów w Wielkim Księstwie Litewskim. 13 stycznia 1792 r. awansował do stopnia pułkownika.
W wojnie polsko-rosyjskiej 1792 r. był początkowo naczelnym inżynierem armii litewskiej, następnie szefem sztabu korpusu gen. Sz. Zabiełły. 19 lipca 1792 r. podjął prace fortyfikacyjne w Brześciu, następnie wziął udział w walkach w rejo- nie miasta.

Po przegranej kampanii 1792 r. pozostał w wojsku, pozornie podporządko- wując się władzy Targowicy. W latach 1793-1794 prowadził działalność konspi- racyjną na Litwie. Kierował przygotowaniami i dowodził 22 - 23.04.1794 r. siłami powstańczymi w walkach o wyzwolenie Wilna. Po opanowaniu Wilna 3 maja 1794 r. awansowano go do stopnia generała lejtnanta i został naczelnym wo- dzem sił zbrojnych na Litwie. 7 maja, pod Polanami, wojska dowodzone przez gen. Jasińskiego powstrzymały oddziały płk Diejewa, maszerujące na Wilno.
4 czerwca, na skutek intryg, gen. Jasiński przestał dowodzić wojskami na Litwie. Po niepomyślnej bitwie pod Sołami (25.06.1794 r.) gen. Jasiński złożył dowódz- two i udał się do Warszawy. Naczelnik Kościuszko powierzył mu dowództwo nad dywizją nadnarwiańską (15.07.1794r.), która miała za zadanie utrzymywanie łączności między Warszawą a Litwą.

W końcu września 1794 r., na wieść o zbliżaniu się armii gen. Suworowa, Jakub Jasiński z rozkazu Naczelnika opuścił Grodno. Po blisko trzech tygo- dniach marszu, w czasie którego stoczył kilka zwycięskich potyczek nad Narwią, gen. Jasiński dotarł do Warszawy (20.10.1794 r.). W obliczu zarysowującej się klęski powstania był zwolennikiem radykalnych środków, mających na celu pod- trzymanie walki, mobilizację społeczeństwa. Na wiadomość o zbliżaniu się wojsk rosyjskich do stolicy, zwrócił się do Naczelnika Wawrzeckiego z prośbą o powie- rzenie mu obrony Pragi. Generał Jasiński dowodził obroną północnego skrzydła szańców, ciągnących się od Wisły po Targówek. Miał pod swoimi rozkazami około 4000 regularnego wojska, 23 armaty i kilkuset uzbrojonych mieszczan.

Czwartego listopada 1794r. przeważające siły rosyjskie, dowodzone przez gen. Suworowa, przystąpiły do szturmu Pragi. Po odparciu pierwszego natarcia Rosjanie ponowili uderzenie, przerywając polskie linie obrony. Dowodzący cen- trum obrony gen. Zajączek rozkazał gen. Jasińskiemu wycofać się za Wisłę. Jasiński miał odpowiedzieć: "Po co rozpaczać w tej chwili:, kiedy nas tylu goto- wych do walki. Hańba z bitwy uchodzić!" Wraz z grupą swoich żołnierzy walczył do końca i poległ w rejonie Zwierzyńca, otoczony przez rosyjską piechotę.

Bohaterska śmierć gen. Jasińskiego i rzeź Pragi weszły do historii walk niepodległościowych. Generał Jakub Jasinski był też utalentowanym poetą, publicystą i znakomitym organizatorem. Szczególne zasługi położył w przygo- towaniu i zwycięstwie insurekcji w Wilnie. Naczelnik Kościuszko nagrodził go
za męstwo i patriotyzm 29 września 1794r. złotą obrączką "Ojczyzna obrońcy swemu".

Twórczość Jasińskiego obejmuje wiersze satyryczne, bajki, piosenki
(np. Chciało się Zosi jagódek...), poematy heroikomiczne w stylu wolteriańskim
(np. Sprzeczki z 1788 lub 1791, wydanie pełne 1869). Istotne znaczenie mają utwory polityczne o charakterze rewolucyjnym i patriotycznym, m.in.: Wiersz
w czasie obchodzonej żałoby przez dwór polski po Ludwiku XVI (z 1793, wyd. 1831) oraz Do narodu (z 1794, wyd. 1831).